Mama hazırlama ve saklama:
kurumlar aynı sıcaklığı söylemiyor.

Aynı soruya iki resmî cevap var ve ikisi de ciddi bir gerekçeye dayanıyor. Bu sayfa aralarından seçim yapmıyor; hangisinin ne dediğini, neden öyle dediğini ve nerede hepsinin aynı şeyi söylediğini kaynağıyla gösteriyor.

Okuma süresi ~7 dakikaGenel bilgi · Tıbbi tavsiye değildirGüncellendi: Eylül 2026

Önemli: Bu sayfa genel bilgi içerir ve tıbbi tavsiye, teşhis ya da tedavi yerine geçmez. Beluna bir kayıt aracıdır; sağlık önerisi vermez, beslenme planı çıkarmaz, teşhis koymaz. Bebeğinizin hangi mamayı, ne kadar ve nasıl alacağına dair her karar bebeğinizi izleyen sağlık profesyoneliyle birlikte verilir.

Buradaki bilgiler yalnızca Referanslar bölümünde adı geçen kamu kurumlarından alınmıştır: Dünya Sağlık Örgütü ve FAO'nun ortak kılavuzu, ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC), Almanya'da Gesund ins Leben ağı, Fransa'da ANSES, İspanya'da Pediatri Derneği (AEP), Brezilya'da ANVISA ve Japonya Sağlık Bakanlığı. Başka kaynak kullanılmadı.

Kurumlar ne diyor

Toz mama steril bir ürün değildir — bu, aşağıdaki bütün kurumların hemfikir olduğu tek başlangıç noktası. Ayrıştıkları yer, bu gerçek karşısında ne yapılacağı: suyu sıcak mı kullanmalı, biberon önceden hazırlanabilir mi.

Kurum	Su	Önceden hazırlanabilir mi
DSÖ / FAO (2007 kılavuzu)	Kaynatılmış, 70 °C'nin altına inmemiş su	“Her öğün taze hazırlamak en iyisidir.” Hazırlanacaksa hızla soğutulup buzdolabına konur
CDC (ABD)	Çoğu bebek için musluk suyu ve etiketteki tarif yeterli. 2 aydan küçük, erken doğmuş ya da bağışıklığı zayıf bebekte: suyu kaynat, ~5 dakika bekle, sonra karıştır	Hazırlandıktan sonra 2 saat içinde kullanılmazsa buzdolabına
Gesund ins Leben (Almanya, BZfE ağı)	Taze musluk suyu, en fazla 40 °C — gerekçe haşlanmayı önlemek	Hayır. “Her öğünden hemen önce taze hazırlanmalı”; içilmeyen mama saklanmaz, ısıtılmaz, dökülür
ANSES (Fransa)	Soğuk musluk suyu (25 °C altı); musluk birkaç saniye akıtılır	Evet. Buzdolabının en soğuk yerinde, 4 °C veya altında
AEP (İspanya Pediatri Derneği)	Su kontrolü iyi olan yerde musluk suyu, ya da düşük mineralli şişe suyu; “sıcaktan çok ılık”	Evet. Gerekirse günün biberonları hazırlanabilir, buzdolabında tutulmak şartıyla
ANVISA (Brezilya)	Etiketteki ölçüyle ve “güvenli sıcaklıkta (70 °C)”	—
Sağlık Bakanlığı (Japonya)	Kaynatılıp 70 °C ve üzerinde tutulmuş su	—

Neden ayrışıyorlar

Bu bir çeviri farkı ya da birinin geride kalması değil. İki farklı riski önceliklendiriyorlar.

DSÖ'nün gerekçesi bir bakteri. Cronobacter (kılavuzda eski adıyla E. sakazakii) toz mamada canlı kalabiliyor ve yenidoğanda ender ama ağır hastalık yapabiliyor. Kılavuz bunu açıkça yazıyor: mamayı 70 °C'den düşük olmayan suyla hazırlamak riski çarpıcı biçimde azaltır; hazırlamayla içirme arasındaki süreyi kısaltmak ve hazırlanmışı 5 °C'nin üzerinde tutmamak da aynı işi görür.

Almanya'nın gerekçesi haşlanma. Gesund ins Leben suyun “ılık, en fazla 40 °C” olmasını istiyor ve gerekçeyi doğrudan yazıyor: bebeğin ağzının yanmasını önlemek. Sıcak suyla öldürme adımından vazgeçebilmesinin sebebi, aynı öneride yer alan ikinci kural: her öğün taze hazırla, hemen ver, artanı dök. Bakterinin çoğalacak zamanı hiç olmuyor.

CDC ikisinin ortasında duruyor ve bunu bebeğe göre ayırıyor. Çoğu bebek için musluk suyu ve üreticinin tarifi yeterli sayılıyor; ama 2 aydan küçük, 37 haftadan önce doğmuş ya da bağışıklığı zayıf bebekler için “ek önlem” bölümü suyu kaynatıp yaklaşık beş dakika beklemeyi, yani fiilen DSÖ'nün yöntemini tarif ediyor. Bebeğiniz bu üç gruptan birindeyse üç kurum aynı yerde buluşuyor.

Bu sayfa aralarından seçim yapmıyor. Hangisini izleyeceğiniz, bebeğinizin durumunu bilen sağlık profesyoneliyle konuşulacak bir konu — biz yalnızca iki cevabın da var olduğunu ve neye dayandığını gösteriyoruz.

Hepsinin aynı şeyi söylediği yer

Ayrışma yalnızca su sıcaklığı ve önceden hazırlamada. Geri kalan her adımda kurumlar birbirinin aynısını söylüyor:

Eller ve tezgâh önce temizlenir, biberon ve emzik yıkanmış olur.
Önce su, sonra toz. Su her zaman biberona önce konur, ölçü kaşıkları sonra eklenir.
Etiketteki ölçü değiştirilmez. Fazla su mamanın besin değerini düşürür; az su bebeğin böbreklerini ve sindirimini zorlar.
Kutunun kendi ölçeği kullanılır ve kuru tutulur; kutu bitince kaşık da atılır.
Mikrodalga asla. Isıtma eşit olmadığı için sıcak noktalar oluşur ve bebeğin ağzını yakar. Isıtılacaksa benmari ya da ılık su altında.
Sıcaklık bileğe damlatılarak kontrol edilir — sıcak değil ılık gelmeli.
Bebeğin bitirmediği mama dökülür. Mama ile tükürüğün karışması bakteri üremesine ortam hazırlıyor.
Açılmış kutu buzdolabına konmaz, serin ve kuru yerde ağzı kapalı durur. CDC çoğu mamanın açıldıktan sonra bir ay içinde bitirilmesi gerektiğini, kesin sürenin etikette yazdığını söylüyor.

Hazırlanmış mama ne kadar dayanır

Süreler kurumdan kuruma biraz değişiyor. Aşağıdaki tablo, her kurumun kendi yayınındaki sayıyı olduğu gibi veriyor.

	DSÖ / FAO	CDC	ANSES
Oda sıcaklığında	2 saat, sonra dökülür	Hazırlanmasından itibaren 2 saat	1 saat, sonra dökülür
Beslenme başladıktan sonra	2 saatte tüketilmeyen dökülür	1 saat	Isıtıldıysa 30 dakika
Buzdolabında	5 °C'yi geçmeyen dolapta 24 saate kadar	24 saat	En soğuk bölmede, 4 °C veya altı
Bebeğin bıraktığı	Dökülür	Dökülür	Dökülür

Almanya bu tabloda yok, çünkü Gesund ins Leben hazırlanmış mamanın saklanmasını hiç önermiyor: her öğün taze, artan dökülür.

Sık yapılan üç şey

Bu üçü, kurumların ayrı ayrı uyardığı ve pratikte en çok karşılaşılan durumlar.

Hazırlanmış biberonu termosta ya da ısıtıcıda bekletmek. AEP bunu adıyla uyarıyor: hazırlanmış biberonlar termosta veya ısıtıcıda tutulmaz. Sıcak tutulacak olan şey sudur — toz, öğünden hemen önce eklenir. Ilık ortam, mamayı bakteri için ideal bir yere çevirir.
Mikrodalgada ısıtmak. Ürün eşit ısınmadığı için içeride yakıcı noktalar kalır; biberonu çalkalamak bunu güvenilir biçimde çözmez.
Açılmış kutuyu buzdolabına koymak. CDC açıkça “buzdolabında saklamayın” diyor; nem toz mamayı topaklandırır. Kutuyu açtığınız tarihi kapağa yazmak, bir ay kuralını takip etmenin en kolay yolu.

Türkiye ne yayımlıyor

Bu sayfayı hazırlarken Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün ebeveyne yönelik Bebek Beslenmesi sayfasını açtık. Sayfa anne sütü ve tamamlayıcı beslenme üzerine kurulu ve mama hazırlama ya da saklama için bir protokol vermiyor — ilk altı ay yalnızca anne sütü mesajını ve 6–12 ay arasında kaynatılıp soğutulmuş su verilebileceğini söylüyor.

Bu yüzden bu sayfada Türkiye için ulusal bir mama hazırlama protokolü göstermiyoruz. Olmayan bir kaynağı varmış gibi yazmıyoruz. Yukarıdaki tabloda Türkiye'nin de üyesi olduğu Dünya Sağlık Örgütü'nün kılavuzu ve diğer ülkelerin kurumları yan yana duruyor; hangisinin sizin bebeğiniz için geçerli olduğunu bebeğinizi izleyen sağlık profesyoneli söyler.

Beluna ne yapar — ve ne yapmaz

Beluna size ne kadar mama vereceğinizi söylemez. Verdiğinizi kaydeder: biberonu saatiyle ve mililitresiyle, sağılmış sütü stoktan düşerek, her partinin son kullanma tarihiyle. Gece yarısı kaçıncı biberon olduğunu hatırlamanız gerekmez — kayıtta zaten yazıyor.

Burada porsiyon tablosu, öğün planı ya da sıcaklık önerisi bulamazsınız. Kaynağını gösteremediğimiz hiçbir sayıyı yazmıyoruz.

Sık sorulan sorular

Mama suyu kaç derece olmalı?

Bu sorunun iki resmî cevabı var. Dünya Sağlık Örgütü ve FAO'nun ortak kılavuzu 70 °C'nin altına inmemiş su istiyor; gerekçesi tozda canlı kalabilen Cronobacter bakterisi. Almanya'da Gesund ins Leben ise haşlanma riski nedeniyle en fazla 40 °C diyor ve buna karşılık her öğünün taze hazırlanmasını şart koşuyor. CDC ortada duruyor: çoğu bebek için musluk suyu yeterli, ama 2 aydan küçük, erken doğmuş ya da bağışıklığı zayıf bebekte suyun kaynatılıp yaklaşık beş dakika bekletilmesini istiyor.

Gece için biberonları önceden hazırlayabilir miyim?

Kuruma göre değişiyor. Fransa'da ANSES ve İspanya'da AEP evet diyor: buzdolabında, ANSES 4 °C veya altını belirtiyor, AEP günün biberonlarının hazırlanabileceğini söylüyor. Almanya'da Gesund ins Leben hayır diyor; her öğün taze hazırlanmalı. DSÖ 'en iyisi taze' diyor ama önceden hazırlanacaksa hızla soğutulup 5 °C'yi geçmeyen dolapta 24 saate kadar tutulabileceğini de yazıyor.

Bebeğin bitirmediği mamayı sonraki öğüne saklayabilir miyim?

Hayır — ve bu, bütün kurumların istisnasız aynı şeyi söylediği noktalardan biri. Mama ile bebeğin tükürüğünün karışması bakteri üremesi için ortam hazırlıyor. Biberonda kalan dökülür, biberon bir sonraki kullanımdan önce yıkanır.

Açılmış mama kutusu ne kadar dayanır?

CDC çoğu mamanın açıldıktan sonra bir ay içinde bitirilmesi gerektiğini, kesin sürenin etikette yazdığını söylüyor. Kutu buzdolabında değil, serin ve kuru bir yerde ağzı sıkıca kapalı durmalı. Açtığınız tarihi kapağa yazmak takip etmenin en pratik yolu.

Mamayı mikrodalgada ısıtmak neden sakıncalı?

Mikrodalga sıvıyı eşit ısıtmaz; içeride bebeğin ağzını ve boğazını yakabilecek sıcak noktalar oluşur. CDC bunu doğrudan yasaklıyor. Isıtmak isterseniz biberonu ılık su altında tutun ve vermeden önce bileğinize birkaç damla damlatarak sıcaklığı kontrol edin.

Beluna bana ne kadar mama vereceğimi söyler mi?

Hayır. Beluna bir kayıt aracıdır: biberonu saatiyle ve mililitresiyle kaydeder, sağılmış sütü stoktan düşer ve son kullanma tarihini takip eder. Porsiyon önermez, beslenme planı çıkarmaz, sıcaklık ya da marka tavsiye etmez.

Referanslar

Bu sayfadaki her bilgi aşağıdaki kamu kurumlarının yayınlarından alınmıştır. Bağlantıların tamamı Eylül 2026'da açılıp içeriği doğrulanmıştır. Öneriler güncellenebilir; çelişki hâlinde kaynak geçerlidir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve FAO — “Safe preparation, storage and handling of powdered infant formula: guidelines”. https://www.who.int/publications/i/item/9789241595414
70 °C'nin altına inmemiş su, oda sıcaklığında 2 saat, 5 °C'yi geçmeyen dolapta 24 saat ve “her öğün taze hazırlamak en iyisidir” ifadesinin kaynağı
ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC) — “Infant Formula Preparation and Storage”. https://www.cdc.gov/infant-toddler-nutrition/formula-feeding/preparation-and-storage.html
Önce su sonra toz, mikrodalga yasağı, 2 saat / 1 saat / 24 saat süreleri, açılmış kutuda bir ay ve 2 aydan küçük, erken doğmuş ya da bağışıklığı zayıf bebekler için ek önlemler
Gesund ins Leben ağı — Bundeszentrum für Ernährung (BZfE) — “Zubereitung der Säuglingsmilchnahrung”. https://www.gesund-ins-leben.de/fuer-fachkreise/bestens-unterstuetzt-durchs-1-lebensjahr/handlungsempfehlungen/saeuglingsmilchnahrung/zubereitung-der-saeuglingsmilchnahrung/
“Ilık, en fazla 40 °C” suyun ve her öğün taze hazırlama kuralının kaynağı
ANSES — Fransa Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı — “Biberon : comment le préparer et le conserver ?”. https://www.anses.fr/fr/content/biberon-comment-le-preparer-et-le-conserver
Soğuk musluk suyu, buzdolabında 4 °C veya altı, oda sıcaklığında 1 saat, ısıtıldıktan sonra 30 dakika
Asociación Española de Pediatría (AEP) — En Familia — “Preparando el biberón”. https://www.aeped.es/enfamilia/salud-en-familia/preparando-biberon
30 ml suya bir silme ölçek, günün biberonlarının buzdolabında hazırlanabileceği ve hazırlanmış biberonun termosta saklanmaması
ANVISA — Brezilya Ulusal Sağlık Gözetim Ajansı — “Anvisa orienta sobre uso seguro de fórmulas infantis”. https://www.gov.br/anvisa/pt-br/assuntos/noticias-anvisa/2024/anvisa-orienta-sobre-uso-seguro-de-formulas-infantis
Cronobacter ve Salmonella riskine karşı “güvenli sıcaklık (70 °C)” ifadesinin kaynağı
Japonya Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı — “乳児用調製粉乳の安全な調乳、保存及び取扱いに関するガイドラインについて”. https://www.mhlw.go.jp/topics/syokuchu/kanren/kanshi/070605-1.html
DSÖ/FAO kılavuzunun Japonya'da uygulanması: kullanılan suyun 70 °C ve üzerinde tutulması
T.C. Sağlık Bakanlığı — Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü — “Bebek Beslenmesi”. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/beslenme/bebek-beslenmesi.html
İlk altı ay yalnızca anne sütü ve tamamlayıcı beslenme önerileri. Bu sayfa mama hazırlama ya da saklama protokolü içermemektedir; yukarıdaki “Türkiye ne yayımlıyor” bölümü buna dayanır

← Tüm rehberler

Mama hazırlama ve saklama:kurumlar aynı sıcaklığı söylemiyor.